Sunday Times Books LIVE Community Sign up

Login to Sunday Times Books LIVE

Forgotten password?

Forgotten your password?

Enter your username or email address and we'll send you reset instructions

Sunday Times Books LIVE

Martelize Brink kan nóg ’n vaardigheid op haar CV skryf: kosskrywer!

Martelize kook!Martelize Brink is een van daardie “larger than life”-mense. Dit is onmoontlik om ’n etiket om haar nek te hang. Omroeper, ja. Maar ook toerleier, marathon-deelnemer, ATKV-Mediaveertjiewenner, kanovaarder en deesdae selfs aktrise.

Kosmaak is Martelize se manier om te ontspan aan die einde van ’n dag. En met Martelize kook! Jy’s genooi kan sy nóg ’n vaardigheid op haar CV skryf: kosskrywer. In dié boek deel sy kos uit haar kinderdae, soos gaatjiebrood – ’n heerlike kampeer- en gesinsontbyt. Dan volg ’n allegaartjie met onthaalkos, kuierkos en braai-kos, asook soetgoed en poedings. Elke resep is getoets en elkeen is anders. Anders, maar nie vreemd nie en sonder fieterjasies: Sy maak sosaties met blomkool en haloumi, vul ravioli met boerewors en ryg koeksisters op sosatiestokkies vir ’n soet braai.

Elke snoephappie en gereg is ideaal om met vriende te deel en só heelaand saam te kuier. En laataand kan jy die laaste bietjies in bakkies pak en saam met hulle huis toe stuur. Dis nou te sê as daar iets oorbly . . .
 
 

WIE IS MARTELIZE BRINK?

Die boompie (wingerdstok) is in die Paarl geplant en gebuig. En vyftien jaar gelede het sy haar eerste program op MFM, die Universiteit van Stellenbosch se kampusradiostasie, uitgesaai. Nadat sy ’n honneursgraad in politieke wetenskap verwerf het, het sy haar debuut op RSG gemaak. Sedertdien gesels Martelize land en sand oor enigiets op die lug – van kommandowurms tot tiervisvang. En natuurlik kos.

Martelize bly in Seepunt, naby die water en ’n klipgooi van die SAUK, haar werkplek. Soggens om 09:00 word die mikrofoon aangeskakel vir Oggend op RSG en ná 12:00 – wanneer die program eindig – beantwoord sy honderde e-posse, of ry die wêreld vol op soek na interessante Suid-Afrikaanse stories en nuwe resepte.

Wat maak haar gelukkig? Honde, perde, haar familie, vriende, kos, goeie rooiwyn en musiek.

Boekbesonderhede

Wenners van kykNet-Rapport-boekpryse 2017 bekend

Die wenners van die kykNET-Rapport-boekpryse – die grootste pryse van hul soort in Afrikaans – is op Saterdag 30 September 2017 in Kaapstad bekend gemaak. Die Jan Rabie-Rapportprys vir die beste debuutroman in Afrikaans asook die twee kykNET-Rapportpryse vir boekresensent van die jaar is by dieselfde geleentheid oorhandig.

Hulde is gebring aan ontslape skrywers soos Karel Schoeman en PG du Plessis, maar die aand het behoort aan die huidige geslag skrywers, wat sulke geleenthede moontlik en gedenkwaardig maak. Hettie Scholtz, sameroeper van die drie hoofboekpryse, het die skrywers geloof vir boeke wat diep sny, diep delf, en ’n aar raak boor. “Dit het by my ’n insig van Chesterton opgeroep, sy geloof dat daar één ding is wat ’n helderheid aan dinge verleen: die vermoede van iets nét om die draai. Ek kan werklik nie wag om te sien waarmee hierdie skrywers volgende vorendag gaan kom nie! Hierby sluit ek die inskrywings vir die Jan Rabie-Rapportprys in.”

Die kykNET-Rapport-boekpryse met ’n gesamentlike prysgeld van R500 000 is toegeken aan die volgende skrywers:
- Fiksie: Huilboek, Ryk Hattingh (Human & Rousseau)
- Niefiksie: Emily Hobhouse: Geliefde Verraaier, Elsabé Brits (Tafelberg)
- Film: Al wat ek weet, Marita van der Vyver, (Lapa)

Die keurders het die fiksiewenner, Ryk Hattingh, geloof “vir sy sagkense behandeling van groot dinge, die subtiliteit van segging, die beskeie toon en algehele gebrek aan selfkoestering. Die manier waarop hy persoonlike pyn uiteindelik, sonder politieke grandstandery, vestig in die konteks van ’n hele land se trauma, is uitsonderlik en maak van Huilboek ’n prestasie in hoe groot kragte in beweging gestel kan word deur ’n minimum aan woorde en vertoon.”

Waardering is ook uitgespreek vir die niefiksiewenner, Elsabé Brits, se herbesoek aan ou bronne oor Emily Hobhouse “wat ons in staat stel om opnuut in hierdie merkwaardige vrou die eienskappe te sien wat aan die kern lê van ons universele menslikheid – die vermoë om te empatiseer met die onderdruktes, op te staan vir reg en geregtigheid selfs teen ’n hoë persoonlike en politieke prys, om nood en lyding te verlig ongeag waar dit voorkom. Sy skets Hobhouse as die vergestalting van verset soos dit in die woorde van die Nederlandse digter Remco Campert gedefinieer word: Om aan jouself ’n vraag te vra, daarmee begin verset – en om dit dan aan ’n ander te vra. Dit noop ons om in die Suid-Afrika van vandag weer hierdie kritiese vrae te vra oor menswaardigheid, gelykheid, en weerstand.”

Marita van der Vyver se jeugboek Al wat ek weet het van die prysaand ’n behoorlike rap-aand gemaak. Sy is geloof vir die ligte, vaardige hand waarmee sy die sensitiewe verhaal van ’n seun van gemengde afkoms stuur tot waar hy sy plek in die groter bestel van die lewe vind. En dit deur die skryf van rap songs waarmee hy sy verliese en woede transendeer en sy eie stem vind. “Dis ’n verhaal wat getuig van besondere vakmanskap, een wat smeek om verfilm te word,” sê keurder Herman Binge. “Dink – nét vir ’n oomblik – aan die nuwe Afrikaanse treffers wat hierdie film gaan oplewer, die eerste volwaardige hip-hop-fliek in Afrikaans!”

Die Jan Rabie-Rapportprys ter waarde van R35 000 is vanjaar toegeken aan Valda Jansen vir Hy kom met die skoenlappers (Human & Rousseau). Volgens die keurders is Jansen se debuutroman in vele opsigte meer as “’n elegie aan verlore liefde”, soos dit op die omslag bestempel word. Dit word “’n pynlik intieme en deurtastende verkenning van al die maniere waarop ’n hele lewe soos een byna noodwendig verspeelde kans kan voorkom . . . Jansen kleur nie dit wat persoonlik is ooit met groot politieke stellings nie, maar wys hoe onontwarbaar die persoonlike en die politieke in Suid-Afrika verstrengel is. Haar debuut gee ’n aangrypende en ontstemmende blik op ’n bevreemdende, bruin middelklas-ervaring van apartheid; ’n genuanseerde perspektief op ’n benarde posisie wat nog bitter min in Afrikaanse fiksie belig is.”

Die kykNET-Rapportpryse vir boekresensent van die jaar, vir die beste Afrikaanse resensies wat in 2016 oor ’n Afrikaanse fiksie- of niefiksiewerk onderskeidelik verskyn het, is ook oorhandig. Die wenners, wat elk R25 000 ontvang het, is:
- Fiksie: Danie Marais vir “Die ‘Kook en Geniet’ van oneerbiedigheid” (oor Anton Kannemeyer en Conrad Botes se Bitterkomix 17, Media24-dagblaaie, 4 Julie 2016), en
- Niefiksie: Emile Joubert vir “Die afkook van ’n vol lewe vind hier beslag” (oor Wat die hart van vol is deur Peter Veldsman met Elmari Rautenbach, Media24-dagblaaie, 31 Oktober 2016).

Die keurpanele vir die onderskeie pryse was: kykNET-Rapport-fiksieprys: Frederik de Jager, Elmari Rautenbach, Steward van Wyk en Gerrit Schoonhoven; kykNET-Rapport-niefiksieprys: Herman Wasserman, Irma du Plessis, Darryl David en Herman Binge; kykNET-Rapport-filmprys: Herman Binge en Gerrit Schoonhoven; kykNET-Rapport-boekresensentpryse: Bibi Slippers, Alfred Schaffer, Jomarié Botha en Yvonne Beyers; Jan Rabie-Rapportprys: Elna van der Merwe, Danie Marais en Kerneels Breytenbach.

Die seremoniemeesters vir die aand was Karen Meiring van kykNet en Waldimar Pelser van Rapport. Die prysfunksie is by die Dapper Coffee Company restaurant in Kaapstad gehou.

Boekbesonderhede

Huilboek

 
 
 
 
Emily Hobhouse

 
 
 
 
Al wat ek weet

 
 
 
 
Hy kom met die skoenlappers

 
 
 
 
Bitterkomix 17

 
 
 
 
Wat die hart van vol is

Treat your taste buds to delicacies from around the world without leaving your kitchen

Brunch across 11 countriesThis book is all you need to host the best party with a difference. Recipes for a Fourth of July in the Hamptons, with red-white-and-blue parfaits, patriotic pancakes, firecracker hotdogs, beef sliders stuffed with blue cheese, American pie and a surprising bloody Mary with bacon.

Impress the in-laws with a menu from Monaco with oysters mignonette, steak tartare, crostini, salad Niçoise, tarte tropézienne and more. Relax at the poolside with inspirational treats from captivating Capri. Or surprise the family with Junkanoo and Johnny cakes in the Bahamas. And there are more brunches from England, Australia, the Greek Isles, Mexico, the Emirates, Africa and sensational Spain.

Although served for brunch, the recipes are also suitable for breakfast, lunch and dinner.
 
 
 
As private chef Alix Verrips has cooked in employers’ homes in the Bahamas, St Tropez, Spain, the UK, the USA and Africa. Alix spent 15 years in the yachting industry cooking for royalty, celebrities, oligarchs and industrialists. She is the only female chef to have been the Head Chef on four of the top 20 largest yachts in the world.

Book details

Do you suffer from IBS? This book is chock-a-block delicious recipes for a sensitive tummy. Yummy!

Do you suffer from winds, burping, cramps, heartburn, constipation and/or diarrhoea as well as bloating? Then this book is for you!

Having a sensitive tummy or super sensitive tummy (IBS – irritable bowel syndrome) can be one of the most debilitating health issues to deal with. In Food for Sensitive Tummies, Gabi and Cath show you how you can cut down on the ingredients and food that cause you problems and still prepare a whole range of recipes that are simple, affordable and delicious to eat.

From fresh and healthy breakfast ideas, to wholesome mains such as Butternut, Aubergine and Rocket Lasagne, cooking for sensitive tummies has never been so easy. Straightforward and authoritative advice from two of South Africa’s leading dietitians means it’s never been so easy to learn how to treat your tummy well.

Take a sneak peak here:

Fish with Broccoli Cheese Topping

Serves 4

1 broccoli head, cut into florets
100 ml ( 2 5 c) water from cooking
broccoli
100 ml ( 2 5 c) low-fat milk
30 ml (2 Tbsp) cornstarch (Maizena)
1 ml ground nutmeg
1 large egg
30 ml (2 Tbsp) finely chopped chives
3 leeks, washed and thinly sliced
15 ml (1 Tbsp) butter
15 ml (1 Tbsp) olive oil
2.5 ml (1 tsp) salt
600 g (4 portions) fresh hake or fish of your choice, filleted and skinned
2.5 ml (. tsp) fish spice mix of your choice
60 ml (. c) grated Cheddar cheese

1. Adjust the oven rack to the middle position and preheat the oven to 200°C.
2. Steam the broccoli until just done.
3. Spoon into the bowl of a food processer. Leave to cool while making the cheese sauce.
4. In a saucepan, heat the broccoli water and milk to boiling point.
5. Meanwhile, mix the cornstarch in a cup with a little cold water to make a smooth, thin paste.
6. Add a little of the hot milk to the cornstarch paste and stir vigorously to prevent lumps from forming.
7. Pour into the rest of the hot milk and stir until the sauce thickens.
8. Add the nutmeg and pour over the broccoli in the food processor.
9. Add the egg and pulse until blended, but still lightly textured.
10. Stir in the chopped chives.
11. Sauté the sliced leeks in the butter and oil mixture.
12. Lightly season with the salt and then dish the softened leeks into a 30cm x 20cm shallow ovenproof dish.
13. Season the fish lightly on both sides with fish spice and arrange on top of the leeks.
14. Spoon the broccoli mixture over the fish.
15. Sprinkle the cheese over the dish.
16. Bake for 35-45 minutes.
17. Serve with a large salad or two cooked vegetables and mashed potato.

Dietitians’ notes
Fish is a good source of lean protein. Aim to include fish at least two to three times per week.

Super sensitive tummy notes
Worried about the lactose content? For those who are sensitive, lactose has been found to aggravate IBS symptoms when more than 12g of lactose is consumed per day. However, each person has their own tolerance level for lactose. Each serving of this dish only contains 1.4g of lactose from the milk, a very small amount, but if you are sensitive to lactose you may want to use lactose-free milk.

NUTRIENTS PER SERVING (400 g)
One serving is equivalent to 1 carbohydrate, 4 proteins and 2 vegetables.
Energy 1413 kJ • Protein 35.5 g • Carbohydrates 19.2 g • Total sugar 4.2 g • Added sugar 0 g
Total fat 13.2 g, Saturated fat 4.7 g • Fibre 4.7 g • Sodium 602 mg

Gabi Steenkamp has extensive experience as a private practicing dietitian, being not only involved in patient consultations but also in nutrition consulting within the food industry. Her in-depth nutrition knowledge, practical experience and exposure to the food industry make her the ideal person to ensure that food labels in South Africa are compliant with the new food labelling regulations. She currently practises in Johannesburg, and is regarded as an extremely practical and down-to-earth dietitian. She regularly is a keynote speaker and being an excellent presenter, she has done numerous nutrition wellness seminars for many companies. She has also written various articles in the popular and professional press and has presented workshops and lectures on nutrition-related topics at nutrition congresses.

Catherine Day is a Registered Dietitian (BSc Med Hons) with an added honours degree in Medical Physiology. Her passion lies in combining her understanding of the human body and knowledge of nutrition and food by teaching clients how the nutrients we take in can affect our health.

Food for Sensitive Tummies

Book details

Marilyn Gantana se kookboek is vars én anders

Marylin kuier en kook!

Marilyn Gantana het aan die verkeerde kant van die spoor grootgeword. Sy het ’n renons ontwikkel in die boodskap van die kerk wat nie tot haar werklikheid gespreek het nie. Die jonge Marilyn het gerebelleer.

Raai wat? Toe trou sy met ’n VGK-dominee en die jong egpaar word beroep na Loeriesfontein. Hulle is die eerste bruin egpaar in hierdie gemeente, in die kerk wat destyds nog bekendgestaan het as die NG Sendingkerk. Die ouer susters wat erg bekommerd oor die jonge Marilyn. Hulle het haar skeef aangekyk, want wat weet sy? Die jonger susters, aan die ander kant, het hierdie mooi jong dominee só gekyk en gedink, sjoe.

Marilyn kón kook, sy het by haar ma geleer. Tog het sy besef dat sy nog baie sal moet leer om met min hulpbronne vir báie mense kos te maak. Toe gaan soek sy raad by die einste susters wat haar so skeef kyk. Sy vra, sy probeer, en sy begin kook haar kritici se monde vol kos – en sy maak seker haar mooi jong man bly eet uit haar potte!

Haar eerste kookboek is vir die kerkgemeenskap uitgegee, en Kuier het haar raakgesien. Sy is toe vir twee jaar as Kuier-huiskok aangestel.

Marilyn kuier en kook! is haar eerste kommersiële kookboek en LAPA is baie trots om deel te wees hiervan.

Marilyn Gantana het oor die jare baie geleer, nie net by die kerksusters nie, maar ook as ma van drie. Sy hou deesdae boonop voltyds skool ook. Marilyn weet dus presies hoe kosbaar tyd is. In Marilyn kuier en kook! nooi sy ons om te deel in haar beste resepte wat sy al vir meer as 30 jaar bymekaarmaak en toets.

Daar is familieresepte wat sy tydens haar grootwordjare by haar ma en tannies geleer het, ook die wenresepte van die wonderlike staatmakers wat geliefde gemeentelede van Loeriesfontein en Grabouw met haar gedeel het. Ons deel in smulkos, soos gebraaide lamsribbetjies, pannekoekies met ’n hoendervulsel, mini-seekosquiches en roosterkoek. Alles word op ’n eenvoudige en bekostigbare manier berei. Die resepte is sonder fiemies, doenbaar en gou om te maak.

Marilyn is baie lief vir ’n lekker slaai. Hier is ook hoofstukke in met resepte vir sop, ligte etes en bygeregte, vis en seekos, maalvleis, hoender, rooivleis, soetgoed en gebak.

Boekbesonderhede

Garden tomes: Bridget Hilton-Barber on gardening books and happiness

Think of them as self-help books — they inform and inspire, and set you on the right garden path, writes Bridget Hilton-Barber for the Sunday Times

In the chaotic pile of books that lives next to my bed, at least three will be gardening books. Bedtime gardening is one of my favourite things, and about once a week I fall asleep alongside Bold Romantic Gardens or Jane’s Delicious Garden or How to Propagate, depending on whether I’m concerned about my aubergines, needing an escape or just playing part scientist, part philosopher. I have a thing for gardening books, and am lucky to have inherited a fine collection from my grandmother and mother, to which I keep adding. I’m happy to lend them out as long as they get returned. If not – as we gardeners say, with fronds like you, who needs anemones?

In my grandmother’s day, gardening books were illustrated with exquisite line drawings; these days they use full-colour photography and enormous imagery, Lord help us and our credit cards. It was Cicero who said that if you have a garden and a library you have everything you need. I’ll raise the game and say that if you have a garden and a library full of garden books you have more than your heart could desire.

Just what is it about gardening books that makes us happy?

Well they aren’t just about gardening, they’re about life, history, drama, travel, passion, escape and autobiography. One can pick a gardening book according to mood and genre. If I’m inclined towards local travel for example, I may take to bed Remarkable Gardens of South Africa (Nini Bairnsfather Cloete, Quivertree Publications, 2012) – and have an imaginary twirl around some of the most beautiful private gardens in the country, from the amazing food gardens of Babylonstoren in the Western Cape to the moody farm gardens of the misty KwaZulu-Natal Midlands.

For the reassurance of the value of beauty, I will go for something like The Classic Italian Garden (Judith Chatfield, Rizzoli Books, 1991); if it’s history I’m after, perhaps I’ll meander through Great Gardens of the World (Ronald King, Peerage Books 1985), taking in the Hanging Gardens of Babylon and the nymph-haunted gardens of classical Greece and Rome.

In a crime-solving mood? I’ll try What Rose is That? (Mary Moody, Weldon Publishing, 1992). After personal inspiration – hand me Pippa’s Organic Kitchen Garden (Pippa Greenwood, Dorling Kindersley, 2000) in which she transforms a patch of weeds into a glorious kitchen garden. And if I’m into a little eroticism, I’ll dip into Carrots Love Tomatoes: Secrets of Companion Planting for Successful Gardening (Louise Riotte, Storey Communications, 1975). There’s something deliciously racy in the slow unfurling of fronds, the skyward thrusting of velvety nosed shoots, the tangle of tendrils… As British author Sam Llewelyn wrote, in vegetable gardens beauty is a by-product. The main business is sex and death.

Garden books fulfil a variety of needs. You can read the real-life stories of those whose gardens were a series of losses set against a few triumphs, like life itself. You can lose yourself in the micro world of composting and mulch, or soar heavenward with a book on remarkable trees around the world, from the giant sequoias of Canada to the ancient baobabs of Madagascar.

There is an increasing and healthy trend towards indigenous and water-wise gardening and these books can be invaluable, covering everything from how to grow an urban edible garden to recycling water. Change is part and parcel of gardening history – which is why gardening books are so important. Not only do they offer inspiration, but they provide a record.