Books LIVE Community Sign up

Login to BooksLIVE

Forgotten password?

Forgotten your password?

Enter your username or email address and we'll send you reset instructions

Books LIVE

BooksLIVESA

Alert! The programme for this year’s @OpenBookFest has been revealed! Click here to see it: fb.me/3EVHbDBFa

Joan Hambidge resenseer In ligte laaie deur Jannie Malan

In ligte laaieUitspraak: wortek

Om met eerstehandse hartseer
tweedehands te koop

Dit is ’n bekoorlike debuut, ’n bundel waarin die jong digter reeds met ’n vaste hand die belangrikste beginsels van die digkuns begryp: die tegelykertydsaspek, die spanning tussen beeld en toepassing, ’n trefseker slot, onthoubare reëls, ’n kennis van digterlike vorme (ofskoon dit nog nie altyd in fyn balans is nie, soos “Pietà” (118), wat ’n distigon kon word; nie heeltemal ’n tanka nie op bl 39); ’n gesprek met ander digters…

Boekbesonderhede

Melt Myburgh en Susan Smith neem poolshoogte van die stand van Afrikaanse skryfwerk

In die afwesigheid van sinOewerbestaanLitNet se Poolshoogte-webseminaar duur voort, waar skrywers, uitgewers, letterkundiges, boekjoernaliste en lesers genooi word om die volgende vraag te beantwoord: Waar staan die Afrikaanse letterkunde 20 jaar ná demokrasie?
Twee van Protea Boekhuis se skrywers, Melt Myburgh en Susan Smith, het ook tot die aanlyn kongres bygedra.

Smith, outeur van In die afwesigheid van sin, kyk in haar artikel na “Die tasbaarheid en die onaantasbaarheid van literatuurteorie: ekokritiek en die nuwe materialisme”. Sy skryf: “Almal is dit eens dat daar nie ’n eenvoudige korrelasie is in die verhouding tussen teks en teorie nie. Die literêre sisteem is kompleks en interaktief en laat hom nie in netjiese boksies verpak nie. Meer nog, direkte ooreenstemming tussen lewens- en ideologieveranderende tendense en gebeure in die wêreld manifesteer nie noodwendig in ’n afgebakende, gedefinieerde literêre stroming nie.”

In die postmoderne tyd waarin ons leef, is literatuurstudie voortdurend aan die verander en fluktueer. Om in die jaar 2014 poolshoogte van die stand van Afrikaanse letterkunde te neem, beteken uiteraard dat hierdie soort besinning binne ’n globale konteks moet plaasvind en dat daar ook na die stand van literatuurteorie gekyk moet word. Literatuurteorie kan gesien word as ’n heersende stel konsepte en intellektuele aannames wat die verhouding tussen die kunswerk en die samelewing op ’n gegewe tyd in die geskiedenis formuleer en reflekteer en wat inherent ’n kultuurproduk is wat die wyse waarop tekste kultuur skep, ondersoek.

Almal is dit eens dat daar nie ’n eenvoudige korrelasie is in die verhouding tussen teks en teorie nie. Die literêre sisteem is kompleks en interaktief en laat hom nie in netjiese boksies verpak nie. Meer nog, direkte ooreenstemming tussen lewens- en ideologieveranderende tendense en gebeure in die wêreld manifesteer nie noodwendig in ’n afgebakende, gedefinieerde literêre stroming nie.

Waaruit spruit literêre teorieë dan? Wanneer begin die pendulum swaai van een siening na ’n ander? En hoe onaantasbaar is die sentrale teorieë?

Myburgh, outeur van Oewerbestaan, skryf in sy artikel getiteld “Die ander 85%” oor die koms van die internet en die invloed van sosiale media op die gesprek rondom Afrikaanse letterkunde. “Die impak wat dié interessante ontwikkeling vir die literêre bedryf inhou, is nog besig om uit te speel. Hoe die literêre landskap uiteindelik sal verander (ten goede of ten kwade), moet nog gesien word.”

Die koms van die internet en sosiale media het ’n verbysterende demokratiserende effek op die stemme, opinies en uitinge van die breë samelewing tot gevolg wat interessante gevolge vir die formele letterkunde kan inhou. Voorheen het die gedrukte media, binne die beperkte spasie van papier en ink, ’n monopolie op die verspreiding van menings gehad en die eksklusiewe reg voorbehou om te besluit wie vir daardie opinies genader sou word. Die internet het daardie monopolie oornag ondermyn met die vestiging van ’n swetterjoel nuwe forums waar Jan Rap en sy maat se opinies oor allerlei sake onmiddellik in die openbare domein naas dié van “kenners” met gevestigde reputasies gepubliseer word.

Die impak wat dié interessante ontwikkeling vir die literêre bedryf inhou, is nog besig om uit te speel. Hoe die literêre landskap uiteindelik sal verander (ten goede of ten kwade), moet nog gesien word. Wat ons wel weet, is dat daar alreeds ’n uitgesproke spanning heers tussen die gepubliseerde eksponente van die gevestigde, “ernstige” literatuur en die ongepubliseerde eksponente van die informele skryfbedryf. Die verskil tussen dié produkte is dat die gevestigde of hogere literatuur in wese elitisties is, met produkte wat die ideaal van ewigheidswaarde en universaliteit in gedronge woordkonstruksies nastreef, teenoor die tuisliteratuurprodukte, waar literêre diepgang nie ’n vereiste is nie.

Boekbesonderhede

Marlene van Niekerk in gesprek met Alfred Schaffer oor sy veelsydige digterskap

 

Mens dier dingKaarDit is inderdaad ʼn besonder verrykende geleentheid as nie net een nie, maar twee veelbekroonde digters met mekaar in gesprek tree. Boonop leen so ʼn gesprek hom tot verdere moontlikhede as die een digter in hierdie gesprek ʼn verteenwoordiger is van die Afrikaanse letterkunde en die ander van die Nederlandse letterkunde.

Op 21 Augustus 2014 het Marlene van Niekerk ʼn gesprek met Alfred Schaffer oor sy “veelsydige digterskap” gevoer. Dié geleentheid is gehou by die Klein Libertas-teater in Stellenbosch tydens die Departement Afrikaans en Nederlands (US) se tweejaarlikse kollokwium. Beide Van Niekerk en Schaffer is as dosente aan dié departement verbonde.

Van Niekerk het die gesprek ingelei deur te verwys na Schaffer se literêre status, onder andere met verwysing na sy gepubliseerde bundels, die nuutste hiervan is die 2014-verskene Mens Dier Ding; die toekennings wat hy sedert sy debuut in 2000 ontvang het; en die verskeie tale waarin sy bundels reeds vertaal is. In 2013 verskyn die bundel Kom binne, dit vries daar buite (Protea Boekhuis). Dit is ʼn keur uit Schaffer se Nederlandse bundels met vertalings van die gedigte in Afrikaans deur Daniel Hugo.

In die bestek van bietjie meer as twee ure kon die gehoor meer te wete kom oor Schaffer se veelsydigheid as digter, asook die verskeie invloede op sy digkuns – van musiek en populêre kultuur tot ander skrywers soos Nachoem Wijnberg, John Ashbery en Anne Carson se werk. Interessant is dat Schaffer nie van jongs af ʼn digter wou word nie, maar eerder ʼn sokkerspeler (hy het ʼn groot bewondering vir Lionel Messi) of musikant (hy was in Nederland lid van die musiekgroep Naar Tevredenheid). Hy sê aan Van Niekerk dat hy wel op die ouderdom van 14 of 15 ʼn werklike belangstelling in die poësie ontwikkel het na die lees van Vasalis se gedig “Idioot in een bad”. Hierna het hy as tiener ʼn paar van sy “juveniele” poësie-probeerslae gebundel in ʼn boekie met die titel Carnaval de melaatsen en dit aan sy onderwyser Gé Vaartjes gegee om kommentaar te lewer. Dit sou egter eers na sy doktorale studie oor primordialiteit in die letterkunde en met ‘n studiebesoek aan Suid-Afrika wees dat hy besef hy wil poësie skryf.

Schaffer het voorgelees uit Kom binne, dit vries daar buite en Mens Dier Ding. Sy nuutste bundel handel oor Shaka die Zoeloe-koning en die verskillende gedaantes wat hy in dié bundel aanneem met die beeld(e) wat daar van hom in die geskiedenis bestaan. Die digter se belangstelling in die Suid-Afrikaanse geskiedenis (in ʼn veelheid van fasette) en die identiteitsproblematiek in Suid-Afrika blyk duidelik. Ook vir Schaffer is vraagstukke rondom identiteit van belang, hy is gebore as seun van ʼn Nederlandse pa en moeder van Aruba. Kontrasterende ruimtes soos Nederland en die Antille en later Suid-Afrika, asook vraagstukke rondom ruimte en identiteit val op in Schaffer se poësie.

Die Departement Afrikaans en Nederlands kan trots voel om twee skrywers van dié statuur aan hul departement verbonde te hê, maar ook op dié reël van so ʼn kollokwium wat die gesprek tussen digters nie beperk tot die akademie nie en dit na ʼn leserspubliek bring.

Verslag deur Suzanne Potgieter, ‘n voormalige kollega van Schaffer en Van Nierkerk

Boekbesonderhede

Louis Esterhuizen oor boekhandelaar wees: "My werk is inderdaad ’n voorreg"

Die afwesigheid van bergeWanneer Louis Esterhuizen nie skryf nie verkoop hy boeke as bestuurder van die immergewilde Protea Boekwinkel op Stellenbosch.

In ‘n artikel wat hy op Versindaba geplaas het, skryf Esterhuizen, “my werk is inderdaad ‘n voorreg,” en lys al die voordele, en nadele, van boekhandelaar wees.

Esterhuizen se jongste digbundel, Die afwesigheid van berge, het vroeër vanjaar by Human en Rousseau verskyn.

Lees sy artikel:

En dit is juis hierdie soeke van die “regte boek” om in die hand van ‘n “bepaalde kliënt” te plaas, wat die beroep van die boekhandelaar van soveel ander onderskei, want of dit nou ‘n argelose student is wat bereid is om etlike honderde rand te spandeer op ‘n item wat hy gewoon as “daardie geel boek met die vis op” kan beskryf, of iemand wat op soek is na ‘n geskenk vir ‘n sterwende vriend: jy kry met die persoonlikheid te make in soveel meer fasette as wat ‘n mens normaalweg sou verwag. Daardie óú lewenswaarheid: Wys my jou boeke en sê jou wie (of watter tipe mens) jy is: “Alleen door zich op de persoon tegenover hem te richten kan een boekverkoper omgaan met de eerdergenoemde paradox tussen het adviseren en het verkopen, skryf Joors Baars. “Wat de boekverkoper in werkelijkheid verkoopt is niet een boek, maar het juiste boek. Daar past geen bindend advies, geen leesautoriteit en met algoritmes kom je er al helemaal niet. Wat ervoor nodig is, is een gesprek. En in dat gesprek moet je als boekverkoper bereid zijn om je darlings te killen, of liever: je darlings door de klant te laten killen.”

Boekbesonderhede

Marius Crous resenseer Die stilte opgeskort deur Heilna du Plooy

Die stilte opgeskortUitspraak: wortel

Heilna du Plooy het by meer as een geleentheid opgemerk dat sy nie, soos sy dit in die genoemde onderhoud stel, “met oortuiging aweregs en skokkend” is in haar poësie nie.

Dit is geensins nodig om aweregs of skokkend te wees nie: In hierdie derde digbundel verskuif sy eweneens genoeg grense.

Boekbesonderhede

Potgooi: Daniel Hugo lees voor uit Jannie Malan se debuutbundel, In ligte laaie

Die roebaijat van Omar KhajjamIn ligte laaieDaniel Hugo het onlangs by Margot Luyt in die RSG-ateljee gaan kuier om gedigte uit Jannie Malan se debuutbundel – “een van die sterkste debute wat die afgelope tyd in Afrikaans verskyn het” – In ligte laaie voor te lees en te bespreek.

Malan is ’n intelligente digter wat met ’n liriese maar tegelyk nugter blik na die wêreld kyk. In ligte laaie is sy eerste volwaardige bundel nadat hy reeds in 2010 in Nuwe stemme 4 gedebuteer het. Hy skryf oor sy jeug, oor die liefde en die verlies daarvan, oor reise binne- en buitelands, en ten slotte oor die dood.

Die bundel is in vyf afdelings gestruktureer met die vuur van die titel as ’n deurlopende motief. Die gedigte getuig van Malan se ruim verwysingsveld en wye belangstelling in alles wat in en om die mens van die 21ste eeu aangaan.

Luister na die potgooi vir Hugo se vurige voorlesing uit In ligte laaie:

Boekbesonderhede